راهنمای تغذیه و کوددهی درخت پسته

تغذیه مناسب یکی از مهم‌ترین عوامل در حفظ سلامت درختان پسته، دستیابی به عملکرد مطلوب و حفظ توان باردهی باغ در سال‌های آینده است. با این حال، یک برنامه کوددهی مناسب را نمی‌توان برای تمام باغ‌ها به‌صورت یکسان در نظر گرفت. نوع خاک، شرایط آب آبیاری، سن و وضعیت درختان، میزان باردهی و نتایج آزمون‌های خاک و برگ همگی در تعیین برنامه تغذیه‌ای باغ نقش دارند.

به همین دلیل، مدیریت تغذیه پسته باید بر اساس شرایط واقعی هر باغ انجام شود و صرفاً بر اساس یک نسخه ثابت و عمومی نباشد.

برنامه کوددهی پسته چگونه تعیین می‌شود؟

برنامه کوددهی معمولاً متناسب با نوع محصول و شرایط هر باغ طراحی می‌شود. در زمان احداث باغ، نمونه‌برداری از خاک می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره میزان عناصر غذایی قابل‌دسترس در اختیار باغدار قرار دهد.

پس از شروع اجرای برنامه کوددهی نیز، برای بررسی وضعیت تغذیه‌ای درختان، تجزیه برگ اهمیت زیادی دارد. معمولاً نمونه‌برداری برگ در اواسط مرداد انجام می‌شود و نتایج آن می‌تواند برای ارزیابی وضعیت عناصر غذایی و اصلاح برنامه تغذیه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین، یک برنامه تغذیه اصولی را می‌توان بر پایه سه منبع اصلی اطلاعات تنظیم کرد:

• آزمون خاک: برای بررسی وضعیت عناصر غذایی و ویژگی‌های خاک
• آزمون آب: برای بررسی کیفیت آب آبیاری و عناصر یا املاح موجود در آن
• آزمون برگ: برای ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای واقعی درخت

ترکیب این اطلاعات، تصویر دقیق‌تری از وضعیت تغذیه‌ای باغ در اختیار قرار می‌دهد.

به باغداران توصیه می‌شود سوابق بلندمدت مربوط به هر باغ را ثبت و نگهداری کنند؛ از جمله برنامه مصرف کود و اصلاح‌کننده‌های خاک، نتایج آزمون برگ و میزان عملکرد محصول. این سوابق اطلاعات ارزشمندی برای تصمیم‌گیری و مدیریت بهتر باغ در سال‌های بعد فراهم می‌کنند.

بهترین زمان برای مصرف عناصر غذایی، زمانی است که درخت بیشترین نیاز را به آن‌ها دارد؛ این زمان معمولاً اوایل فصل رشد است. با توجه به اینکه درختان پسته دارای الگوی باردهی یک‌سال پربار و یک‌سال کم‌بار هستند، میزان کوددهی در سال‌های کم‌بار (Off Year) معمولاً کمتر در نظر گرفته می‌شود.

برنامه‌های عمومی کوددهی نیتروژن (N) و پتاسیم (K) و فسفر(P) که  در ادامه ارائه شده‌اند، باید با توجه به شرایط متفاوت خاک اصلاح شوند. برای مثال، در خاک‌های بسیار سنگین و رسی، میزان مصرف پتاسیم باید بسیار کمتر باشد.

نمونه‌برداری برگ برای بررسی عناصر غذایی

تجزیه برگ یکی از مهم‌ترین ابزارها برای ارزیابی کیفیت برنامه کوددهی و تشخیص کمبود یا سمیت عناصر غذایی است. انجام نمونه‌برداری از برگ به‌صورت سالانه توصیه می‌شود. نمونه‌ها باید در آزمایشگاه‌های تخصصی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند.

برای تهیه یک نمونه مناسب، نکات زیر رعایت شود:

• نمونه‌برداری از اواخر تیر تا اواسط مرداد انجام شود.
• نمونه‌ها از شاخه‌های بدون میوه و در ارتفاع حدود ۱.۸ متر از سطح زمین برداشت شوند.
• برگچه‌های کاملاً رشد‌یافته و زیرانتهایی انتخاب شوند.
• از هر درخت ۴ تا ۱۰ برگچه جمع‌آوری شود.
• از هر باغ یا بلوک باغ، ۱۰ تا ۲۰ درخت برای نمونه‌برداری انتخاب شود.
• برگچه‌هایی که در طول فصل به تازگی محلول‌پاشی  شده‌اند، در نمونه قرار نگیرند.
• نمونه حداکثر طی ۲۴ ساعت به آزمایشگاه تحویل داده شود.

به‌طور کلی، خاک‌های شنی بیشتر در معرض کمبود عناصر غذایی قرار دارند؛ زیرا به دلیل ساختار کریستالی و ذرات درشت‌تر، نسبت به خاک‌های رسی سطوح کمتری برای نگهداری و جذب عناصر غذایی دارند.

علائم و شرایط مستعدکننده کمبود عناصر غذایی در پسته

* توجه: مقادیر و روش‌های اصلاح کمبود باید بر اساس شرایط باغ، نتایج تجزیه خاک و برگ و نظر کارشناس تغذیه گیاه تعیین شوند.

رفرنس: https://ucanr.edu/site/california-pistachio-research/nutrients-fertilization