برنامه تغذیه چای در شمال ایران
مناطق شمالی ایران (گیلان و مازندران) با اقلیم مرطوب و خاک‌های اسیدی Ph) حدود ۴٫۵–۵٫۵ ) محیط مناسب کاشت چای هستند. چای یک گیاه چندساله است؛ معمولاً اواخر زمستان سال اول، نهال کاشته شده و در سال اول برداشت انجام نمی‌شود. سال دوم برداشت کمی دارد و از سال سوم به بعد برداشت اقتصادی می‌شود. برداشت برگ چای در شمال کشور در سه فصل اصلی انجام می‌گیرد: چین بهاره (اوایل اردیبهشت تا اوایل خرداد)، چین تابستانه (اواسط خرداد تا پایان مرداد، شامل دو مرحله) و چین پاییزه (اوایل شهریور تا اواخر مهر). چین بهاره دارای بالاترین کیفیت برگ است. به دنبال برداشت مداوم، عناصر غذایی خاک به ویژه گوگرد و نیتروژن به سرعت کاهش می‌یابند. بر این اساس، برنامه کوددهی باید جبران‌کننده این برداشت‌ها باشد و نیازهای رشد گیاه را در هر مرحله تأمین کند.
عناصر غذایی کلیدی در تغذیه چای
چای مانند سایر گیاهان برگی به مقادیر بالای نیتروژن (N) نیاز دارد، چرا که نیتروژن عامل اصلی تشکیل کلروفیل، رشد رویشی و سنتز اسیدهای آمینه در برگ است. در واقع نیتروژن5–۳٫۵٪ وزن خشک برگ چای را تشکیل می‌دهد. پتاسیم (K) پس از نیتروژن اهمیت دارد و نقش مهمی در تقویت رشد شاخساره‌ها، تحمل تنش‌ها و کیفیت برگ (طعم، رنگ، عطر) ایفا می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد تامین کافی پتاسیم باعث تجمع رنگدانه‌های آنتوسیانینی و بهبود ویژگی‌های ظاهری و عطری چای می‌شود. فسفر (P) برای توسعه ریشه و انتقال انرژی ضروری است و معمولاً در مقایسه با N و K کمتر مورد مصرف قرار می‌گیرد.
زمان‌بندی مصرف کودها
با توجه به فصل‌های رشد چای و نیازهای بیان‌شده، موارد زیر پیشنهاد می‌شود:
- آغاز فصل زراعی (اواخر زمستان/اوایل بهار): در هنگام کاشت نهال یا آغاز رشد، تغذیه استارتر حاوی فسفر بالا مانند اوره فسفات سیکو، ۱۰-۵۰-۱۰ سیکو، 10-52-10 سوپرالیت توصیه می‌شود تا ریشه‌ها مستقر شده و رشد اولیه تقویت شود. این کودها با حفظ فسفر در محلول خاک، توسعه ریشه در مراحل ابتدایی رشد را بهبود می‌بخشند. همچنین لازم است باکتری‌های تثبیت نیتروژن (در صورت امکان) یا کود دامی به خاک افزوده شود تا ساختار خاک حفظ شود.
- شروع رشد رویشی (اوایل فروردین): با آغاز گرما و شکوفایی جوانه‌ها، یک کود محلول متعادل NPK مثلاً ۲۰-۲۰-۲۰ سوپر الیت یا نوالوون مصرف کنید. کود ۲۰-۲۰-۲۰ یک ترکیب کامل محلول است که با تامین متوازن نیتروژن، فسفر و پتاسیم، رشد یکنواخت شاخساره‌ها، افزایش کیفیت برگ و عملکرد را تضمین می‌کند.
- قبل از هر چین (پیش از برداشت): برای بالا بردن کیفیت برگ‌های تولیدی، باید پیش از رسیدن هر چین مقدار مناسبی کود پتاسه مصرف کرد. کودهای پتاس بالا مانند ۳۶-۱۲-۱۲ نوالوون یا سوپرالیت، پتاس مایع یاراویتا، باعث افزایش اندازه برگ، رنگ روشن‌تر و کیفیت نهایی بهتر محصول می‌شوند. در عمل می‌توان حدود یک تا دو هفته قبل از شروع چین بهاره و هر چین مهم تابستانه/پاییزه، از کود پتاسیمی محلول استفاده کرد. این کار تضمین می‌کند که پتاسیم کافی در برگ‌ها جهت تشکیل ترکیبات فنلی و رنگدانه‌ها موجود باشد.
- پس از هر چین: بلافاصله بعد از برداشت برگ هر چین (یا پس از هرس شاخسار) به بوته‌ها کود نیتروژنه و ریزمغذی بدهید تا رشد مجدد شاخساره‌ها تحریک شود. معمولاً از ترکیب کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰ و کودهای حاوی عناصر ریزمغذی (مثل اکوتراک یاراویتا) استفاده می‌شود.
گرد آوری شده: بخش فنی شرکت کاوین
